Parwowiroza – wróg numer jeden młodych psów.

W naszych ostatnich wpisach skupiliśmy się na ogólnych zasadach postępowania w przypadku biegunki i wymiotów u zwierząt. Dziś pragniemy przybliżyć Państwu temat choroby, która w brutalny sposób łączy oba te objawy – parwowirozy.

To jedna z najczęściej diagnozowanych chorób zakaźnych psów na całym świecie, charakteryzująca się gwałtownym osłabieniem układu odpornościowego oraz występowaniem ostrych, uporczywych biegunek i wymiotów.

Na biegunki bezpiecznym i uniwersalnym, choć nie jedynym, produktem jest węgiel aktywny.

Sprawcą tego spustoszenia jest wirus CPV-2 (canine parvovirus 2) z rodziny Parvoviridae, blisko spokrewniony z wirusem panleukopenii kotów. Ten niezwykle odporny wirus DNA potrafi zachować zdolność do zakażania nawet przez 6 miesięcy w kale przechowywanym w temperaturze pokojowej!

Na parwowirozę najbardziej narażone są szczenięta w wieku od 6 tygodni do 6 miesięcy, których status immunologiczny jest niepewny – nieszczepione lub szczepione niezgodnie z zalecanym harmonogramem. Dodatkowymi czynnikami ryzyka są obecność pasożytów oraz współistniejące infekcje bakteriami Clostridium, Campylobacter i Salmonella.

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą ustno-nosową. Wirus rozpoczyna swoją destrukcyjną działalność od replikacji w okolicznych tkankach limfatycznych. Po upływie 1-5 dni od infekcji przedostaje się do krwi, wywołując wiremię. W ten sposób dociera do miejsc, gdzie komórki intensywnie się dzielą: szpiku kostnego, krypt jelita cienkiego oraz mięśnia sercowego (u szczeniąt do 8 tygodnia życia).

Uszkodzenie komórek macierzystych w szpiku kostnym prowadzi do przejściowej leukopenii. Replikujący się wirus wywołuje zmiany zapalne i martwicze w komórkach nabłonka krypt jelitowych, co skutkuje znacznym skróceniem kosmków jelitowych. To z kolei prowadzi do zaburzeń wchłaniania, biegunki, odwodnienia oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej. Uszkodzenie bariery jelitowej otwiera wrota dla inwazji bakterii, co prowadzi do poważnych powikłań. Badania eksperymentalne wykazały, że biegunka wywołana samym parwowirusem ma zazwyczaj łagodny przebieg. Jednak w przypadku nadkażeń bakteryjnych choroba przybiera znacznie cięższą postać.

Parwowiroza – kliniczny obraz i diagnostyka.

Okres inkubacji parwowirozy zazwyczaj oscyluje w granicach 4-14 dni, choć w niektórych przypadkach może ulec skróceniu. Wirus zaczyna być wydalany z organizmu już w 3-4 dobie po zakażeniu, osiągając szczytową intensywność między 7 a 10 dniem. Ten okres często zbiega się z pojawieniem się pierwszych objawów klinicznych.

Wśród wczesnych sygnałów alarmowych wymienia się gorączkę (nawet do 41°C), apatię, osłabienie, utratę apetytu i pragnienia oraz uporczywe wymioty. Następnie dołącza się biegunka, początkowo o konsystencji papkowatej, która szybko przechodzi w wodnistą, z domieszką krwi, a w ciężkich przypadkach – w biegunkę całkowicie krwistą.

Podczas badania klinicznego lekarz weterynarii może stwierdzić tkliwość powłok brzusznych oraz charakterystyczne podkasanie brzucha. Początkowo obserwuje się wzmożoną perystaltykę przewodu pokarmowego (w rzadkich przypadkach może dojść do wgłobienia jelit), która następnie ustępuje, prowadząc do atonii jelit.

W zależności od nasilenia objawów, choroba prowadzi do odwodnienia o różnym stopniu zaawansowania, postępujących zaburzeń elektrolitowych (głównie hipokaliemii), hipoglikemii oraz kwasicy metabolicznej. W najcięższych przypadkach zejście śmiertelne jest konsekwencją rozwoju zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) lub wstrząsu septycznego.

Sporadycznie mogą wystąpić objawy dermatologiczne, takie jak rumień wielopostaciowy z nadżerkami i owrzodzeniami skóry i błon śluzowych oraz obrzęk małżowin usznych i opuszek.

Niekiedy obserwuje się również objawy neurologiczne, jednak są one wtórne do hipoglikemii, zaburzeń wodno-elektrolitowych i wynaczynień w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (OUN).

Diagnostyka parwowirozy: kluczowe badania.

W badaniu morfologicznym krwi można zaobserwować wspomnianą wcześniej leukopenię (szczególnie neutropenię i limfopenię), hipoglikemię, hipokaliemię oraz zaburzenia krzepnięcia.

Podejrzenie parwowirozy wysuwa się na podstawie szczegółowego wywiadu oraz obserwacji objawów klinicznych.

Ostateczne rozpoznanie wymaga potwierdzenia laboratoryjnego. Dostępne są komercyjne szybkie testy oparte na metodzie ELISA, które służą do wykrywania antygenu wirusa w wymazie z odbytnicy. Wynik dodatni potwierdza parwowirozę, jednak wynik ujemny nie zawsze ją wyklucza. Fałszywie ujemne wyniki mogą wystąpić, gdy w kale obecne są przeciwciała surowicze neutralizujące antygen wirusowy (zwłaszcza przy niskim mianie wirusa) lub gdy test zostanie wykonany w niewłaściwym momencie (wirus jest obecny w kale przez 5-7 dni).

Wyniki fałszywie dodatnie mogą zdarzyć się, gdy pacjent został zaszczepiony przeciwko parwowirozie żywym atenuowanym wirusem w ciągu ostatnich 5-12 dni.

W przypadkach wątpliwych lub podejrzeniu wyników fałszywie ujemnych pomocne jest badanie PCR próbki kału, które pozwala odróżnić szczepy terenowe od szczepionkowych. Należy jednak pamiętać, że i w tym przypadku zdarzają się wyniki fałszywie ujemne.

Istnieją również inne metody wykrywania wirusa, jednak ich szczegółowy opis wykracza poza ramy tego artykułu.

Parwowiroza: walka o przetrwanie – leczenie.

Kluczowym elementem terapii parwowirozy jest intensywne wsparcie organizmu, mające na celu przetrwanie najcięższego okresu choroby, aż do ustąpienia uporczywych wymiotów i biegunki. Zazwyczaj pozytywny zwrot w stanie klinicznym pacjenta następuje wraz ze wzrostem liczby leukocytów. Niestety, powikłania takie jak zachłystowe zapalenie płuc, długotrwała hipoglikemia, hipoalbuminemia prowadząca do obrzęków czy wgłobienie jelit znacząco pogarszają rokowania.

Złotym standardem w leczeniu parwowirozy jest całodobowa hospitalizacja w specjalistycznej placówce weterynaryjnej, umożliwiająca intensywną terapię. Podstawą jest dożylna płynoterapia, mająca na celu uzupełnienie utraconych płynów i elektrolitów oraz zaspokojenie bieżących potrzeb organizmu. Niezbędne jest regularne monitorowanie poziomu glukozy i potasu we krwi.

W terapii objawowej stosuje się leki przeciwwymiotne, leki osłaniające błonę śluzową żołądka oraz antybiotyki o szerokim spektrum działania, szczególnie skuteczne wobec bakterii Gram-ujemnych i beztlenowych, mające na celu zapobieganie lub leczenie powikłań bakteryjnych.

W zwalczaniu bólu preferuje się środki w ciągłym wlewie dożylnym, unikając czystych agonistów receptora mi, które mogą nasilić atonię jelit. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i alfa-2-agoniści są przeciwwskazane.

W przypadku rozwinięcia się anemii, będącej skutkiem utraty krwi z przewodu pokarmowego, konieczna może okazać się transfuzja krwi pełnej. Przy obniżeniu poziomu albumin poniżej 2 g/dl zaleca się podanie osocza, aby utrzymać prawidłowe ciśnienie onkotyczne. W pierwszych 24 godzinach od wystąpienia objawów klinicznych można podać surowicę lub osocze ozdrowieńców, co często przynosi najlepsze efekty. Profilaktyczne odrobaczenie, powinno być przeprowadzone tak szybko, jak tylko szczenię będzie w stanie przyjmować leki doustnie.

Wczesne wprowadzenie żywienia dojelitowego jest kluczowe dla szybkiego powrotu do zdrowia, minimalizuje atrofię kosmków jelitowych, skraca czas hospitalizacji i zmniejsza śmiertelność.

Profilaktyka: klucz do ochrony.

Najskuteczniejszą formą ochrony przed parwowirozą są szczepienia. Aktualne zalecenia WSAVA dotyczące szczepień można znaleźć na ich stronie Warto podkreślić, że szczepionki zawierające żywego atenuowanego wirusa charakteryzują się wyższą skutecznością niż szczepionki z wirusem inaktywowanym, które są zalecane dla suk w ciąży i osobników z osłabionym układem odpornościowym.

Kolejnym ważnym elementem profilaktyki jest inaktywacja wirusa w środowisku, ze względu na jego wyjątkową odporność na czynniki zewnętrzne.

àPodsumowanie.

Parwowiroza to poważna choroba zakaźna, która stanowi ogromne zagrożenie, zwłaszcza dla młodych psów. Charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem, prowadząc do wyniszczających wymiotów, krwawej biegunki i szybkiego odwodnienia. Kluczowym elementem w walce z tym wrogiem jest szybka i intensywna terapia, polegająca na dożylnym podawaniu płynów, kontrolowaniu poziomu elektrolitów i glukozy, a także na podawaniu leków przeciwwymiotnych i antybiotyków.

Jednak, jak to często bywa, najlepszą bronią jest profilaktyka. Regularne szczepienia, zgodne z zaleceniami WSAVA, stanowią tarczę ochronną dla naszych czworonożnych przyjaciół. Należy pamiętać, że parwowirus jest niezwykle odporny na czynniki zewnętrzne, dlatego tak ważna jest dezynfekcja środowiska, w którym przebywają zwierzęta.

Pamiętajmy, że zdrowie naszych psów jest w naszych rękach. Wczesne rozpoznanie objawów, szybka interwencja weterynaryjna i konsekwentna profilaktyka to klucz do zwycięstwa w walce z parwowirozą.

Podsumowanie.

Parwowiroza to poważna choroba zakaźna, która stanowi ogromne zagrożenie, zwłaszcza dla młodych psów. Charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem, prowadząc do wyniszczających wymiotów, krwawej biegunki i szybkiego odwodnienia. Kluczowym elementem w walce z tym wrogiem jest szybka i intensywna terapia, polegająca na dożylnym podawaniu płynów, kontrolowaniu poziomu elektrolitów i glukozy, a także na podawaniu leków przeciwwymiotnych i antybiotyków.

Jednak, jak to często bywa, najlepszą bronią jest profilaktyka. Regularne szczepienia, zgodne z zaleceniami WSAVA, stanowią tarczę ochronną dla naszych czworonożnych przyjaciół. Należy pamiętać, że parwowirus jest niezwykle odporny na czynniki zewnętrzne, dlatego tak ważna jest dezynfekcja środowiska, w którym przebywają zwierzęta.

Pamiętajmy, że zdrowie naszych psów jest w naszych rękach. Wczesne rozpoznanie objawów, szybka interwencja weterynaryjna i konsekwentna profilaktyka to klucz do zwycięstwa w walce z parwowirozą.

Bibliografia:

1. Ettinger, S. J., & Feldman, E. C. (2017). Textbook of veterinary internal medicine: diseases of the dog and cat. Elsevier Health Sciences.
2. Greene, C. E. (2012). Infectious diseases of the dog and cat. Elsevier Health Sciences.
3. Nelson, R. W., & Couto, C. G. (2019). Small animal internal medicine. Elsevier Health Sciences.
4. Tilley, L. P., & Smith, F. W. K. (2016). Blackwell’s five-minute veterinary consult: canine and feline. John Wiley & Sons.
5. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA) Vaccination Guidelines Group. WSAVA Vaccination Guidelines.
6. Kirk, R. W., & Bonagura, J. D. (2000). Current veterinary therapy XIII small animal practice. WB Saunders Company.
7. Plumb, D. C. (2018). Plumb’s veterinary drug handbook. John Wiley & Sons.