Koty – mięsożercy do szpiku kości.

Czy wiesz, że organizm kota to doskonale wyewoluowana maszyna do przetwarzania mięsa? Przez tysiąclecia adaptacji, koty rozwinęły unikalne cechy, które czynią je niezrównanymi drapieżnikami.

Dlaczego koty potrzebują mięsa?

• Anatomia: Ostre jak brzytwa zęby, mocne szczęki i krótki przewód pokarmowy – wszystko to wskazuje na to, że koty są stworzone do polowania i jedzenia mięsa. Ich system trawienny nie jest przystosowany do trawienia dużych ilości roślinnych włókien.
• Fizjologia: Koty nie produkują wystarczającej ilości enzymu potrzebnego do trawienia węglowodanów. Ich organizm jest zaprojektowany tak, aby czerpać energię głównie z białek i tłuszczów zawartych w mięsie.
• Instynkt: Polowanie i jedzenie mięsa to głęboko zakorzeniony instynkt u kotów. Nawet domowe mruczki zachowują wiele cech swoich dzikich przodków.

Dlaczego sucha karma nie jest odpowiednia dla kotów?

• Odwodnienie: Sucha karma zawiera bardzo mało wilgoci, co może prowadzić do odwodnienia organizmu. Koty piją niewiele wody, dlatego muszą uzupełniać płyny z pokarmu. Odwodnienie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak choroby nerek.
• Nadmiar węglowodanów: Większość suchych karm zawiera dużo zbóż i innych wypełniaczy, które są źródłem węglowodanów. Nadmiar węglowodanów może prowadzić do otyłości, cukrzycy i innych problemów zdrowotnych.
• Brak naturalnych składników: Sucha karma jest mocno przetworzona i często zawiera sztuczne dodatki, które mogą podrażniać układ pokarmowy kota i prowadzić do alergii.

• To najbardziej przetworzony pokarm na rynku.
• Wytwarzana jest w bardzo wysokiej temperaturze, przy takich temperaturach dochodzi do wytworzenia wielu szkodliwych związków np. powstają akrylamidy. Akrylamid działa toksycznie na obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy. Długotrwały kontakt z tą substancją uszkadza zakończenia nerwowe , skutkiem jest osłabienie i drętwienie kończyn jak i zaburzenia neurologiczne i motoryczne.
• Możliwość obecności mykotoksyn. Mykotoksyny są produktem ubocznym wytwarzanym przez pleśnie w procesach metabolicznych i są bardzo trujące . Także mogą występować aflatoksyny, jedna z firm produkujących suchą karmę (pozwolimy sobie nie przytaczać nazwy) parę lat temu przyznała się, że nie są w stanie w procesie produkcji karm suchych pozbyć się całkowicie aflatoksyn. Aflatoksyny są zaliczane do grupy mykotoksyn.

Jaka dieta jest najlepsza dla kota?

• Karma mokra: Karma mokra zawiera znacznie więcej wilgoci niż sucha karma, co pomaga utrzymać odpowiednie nawodnienie organizmu.
• BARF (Biologically Appropriate Raw Food) lub jej gotowany odpowiednik BACF: Dieta BARF polega na podawaniu kotu surowego mięsa, podrobów, jajek, suplementów diety… Jest to jedna z najbardziej naturalnych diet dla kotów, ale wymaga starannego przygotowania i wiedzy.
• Whole prey (z ang. Cała zdobycz) czyli żywienie kota karmówką.

Czego unikać w diecie kota?

• Mleko: Występujące w mleku laktoza oraz kazeina są toksyczne dla kotów.
• Cukier i słodycze: Cukier jest toksyczny dla kotów. Czekolada i produkty czekoladowe zawierają dodatkowo teobrominę.
• Cebulę i czosnek: Te warzywa mogą powodować uszkodzenie czerwonych krwinek.
• Ryby: Niektóre ryby, takie jak tuńczyk, mogą zawierać zbyt dużo rtęci. Pilnujemy też ryb zawierających amizynę oraz triox.
• Wielu przypraw i innych składników ludzkiej diety.

Jak obliczyć idealną porcję karmy dla Twojego kota?

Chcesz mieć pewność, że Twój kot otrzymuje odpowiednią ilość jedzenia? Obliczenie zapotrzebowania kalorycznego może Ci w tym pomóc. Choć brzmi to skomplikowanie, w rzeczywistości nie jest to trudne.

Potrzebujesz tylko dwóch informacji:

1. Kaloryczność karmy: Informację tę znajdziesz na opakowaniu karmy. Zazwyczaj podana jest w kilokaloriach (kcal) na 100 gramów karmy.
   Niektórzy producenci podają kaloryczność na 100g, a niektórzy nie i tutaj przyda się poniższy wzór :

EM kcal = (g CPx3,5 kcal) + (g CFx8,5 kcal) +(g NFEx3,5 kcal)

gdzie:

*EM wartość energii metabolicznej

*CP białko surowe

*NFE węglowodany.

1. Zapotrzebowanie energetyczne Twojego kota: To zależy od jego wieku, wagi, aktywności fizycznej i stanu zdrowia.

Jak obliczyć zapotrzebowanie energetyczne kota?

Istnieje kilka wzorów, które pozwalają oszacować, ile energii potrzebuje Twój kot. Najczęściej używany jest wzór, który uwzględnia wagę kota i jego poziom aktywności.

Krok po kroku:

1. Oblicz spoczynkowe zapotrzebowanie na energię (RER):
• Zważ swojego kota.
• Podstaw wagę kota do wzoru: RER = 70 x (waga kota w kg)^0,67.
• Wynik otrzymany z tego wzoru pokazuje, ile energii potrzebuje Twój kot, aby utrzymać podstawowe funkcje życiowe, takie jak oddychanie czy trawienie.
2. Oblicz dzienne zapotrzebowanie na energię (DER):
• Pomnóż otrzymany wynik z poprzedniego kroku przez odpowiedni współczynnik, który zależy od aktywności i stanu zdrowia Twojego kota.
• Przykładowo:
• Dla kota dorosłego, kastrowanego i mało aktywnego współczynnik wynosi 1,2.
• Dla kota dorosłego, niekastrowanego i bardzo aktywnego współczynnik może wynosić nawet 1,6.

Współczynniki K to:

*dorosły kastrowany = 1,2.

*dorosły niekastrowany = 1,4.

*otyły, mało aktywny = 1,0.

*wymagający odchudzania = 0,8.

*odżywianie w intensywnej terapii = 1,0.

*odzyskiwanie odpowiedniej masy ciała w okresie rekonwalescencji = 1,2 – 1,4.

*Wzrost od urodzenia do osiągnięcia dojrzałości fizycznej = 2,5.

*Obliczenia dla kota kastrowanego (1,2).

(Przeliczników jest oczywiście więcej, kotki w ciąży, kotki karmiące, koty starsze itd)

1. Oblicz ilość karmy:
• Podziel otrzymany wynik DER przez kaloryczność 100 gramów karmy.
• Wynik pokaże Ci, ile gramów karmy powinien zjeść Twój kot dziennie.

Przykład:

Załóżmy, że masz 5-kilogramowego kota, który jest kastrowany i mało aktywny.

1. RER = 70 x (5)^0,67 ≈ 190 kcal
2. DER = 190 kcal x 1,2 = 228 kcal
3. Jeśli Twoja karma ma 400 kcal na 100 gramów, to Twój kot powinien zjeść około 57 gramów karmy dziennie (228 kcal / 400 kcal/100g = 57g).

Pamiętaj:

• To tylko szacunkowe obliczenia. Indywidualne potrzeby każdego kota mogą się różnić.
• Regularnie waż swojego kota i obserwuj jego kondycję. Jeśli Twój kot tyje lub chudnie, skonsultuj się z Zoodietetykiem oraz Lekarzem Weterynarii.
• Konsultacja z Zoodietetykiem jest szczególnie ważna w przypadku kotów chorych, starszych lub mających specjalne potrzeby żywieniowe.

Jak czytać etykiety karm dla kotów?

Zrozumienie składu karmy to klucz do wyboru odpowiedniego pożywienia dla Twojego kota. Chociaż obliczenia mogą wydawać się skomplikowane, najważniejsze jest, abyś wiedział, czego szukać.

Na co zwrócić uwagę na etykiecie?

• Ilość mięsa: Im więcej mięsa, tym lepiej. Szukaj karm, w których mięso jest wymienione na pierwszym miejscu w składzie.
• Rodzaj mięsa: Wybieraj karmy z mięsem wysokiej jakości, np. kurczakiem, indykiem lub rybą.
• Składniki dodatkowe: Unikaj karm z dużą ilością zbóż, sztucznych barwników i konserwantów.
• Suplementy: Sprawdź, czy karma zawiera niezbędne witaminy i minerały, takie jak tauryna.

Dlaczego warto obliczać skład karmy?

Obliczenia składu karmy pozwalają nam na dokładną ocenę jej jakości. Dzięki nim możemy sprawdzić, czy karma zawiera odpowiednią ilość białka, tłuszczu i węglowodanów.

Co oznaczają poszczególne składniki?

• Białko: Jest niezbędne do budowy mięśni i innych tkanek.
• Tłuszcz: Jest źródłem energii i pomaga w wchłanianiu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
• Węglowodany: Koty nie potrzebują dużej ilości węglowodanów. Nadmiar może prowadzić do otyłości.
• Popiół: To minerały zawarte w karmie.
• Włókno: Pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu pokarmowego.
• Wilgotność: Określa zawartość wody w karmie.

Jak obliczyć węglowodany?

Chociaż producenci nie zawsze podają zawartość węglowodanów na etykiecie, możesz ją obliczyć samodzielnie. Wystarczy odjąć od 100% sumę wszystkich pozostałych składników (białko, tłuszcz, popiół, włókno, wilgotność). Pamiętaj, że idealnie, aby węglowodany stanowiły nie więcej niż 5%, maksymalnie 10% suchej masy karmy.

I tak, zdrowy kot nie wybuchnie od węglowodanów na poziomie +11%, pytanie tylko ‘’po co?’’.

Wzór na obliczenie węglowodanów w suchej masie:

Krok 1:

100% karmy – białko – tłuszcz – popiół – włókno – wilgotność = …% tego co nam zostaje to pozostała mokra masa

Krok 2, czyli obliczamy suchą masę:

100% karmy – wilgotność = …% suchej masy

Krok 3 czyli węglowodany w suchej masie:

Wynik z pierwszego równania (pozostała mokra masa) : % suchej masy x 100 = % węglowodanów w suchej masie

Wzór na obliczenie fosforu, białka, tłuszczu w suchej masie:

Krok 1, czyli obliczamy suchą masę:

100% karmy – wilgotność = …% suchej masy

Krok 2, czyli bierzemy dane ze składu analitycznego karmy…

% białka : % suchej masy x 100 = % białka w suchej masie

% tłuszczu : % suchej masy x 100 = % tłuszczu w suchej masie

% fosforu : % suchej masy x 100 = % fosforu  suchej masie

Dlaczego to ważne?

Koty są mięsożercami i ich organizm jest przystosowany do trawienia mięsa, a nie roślin. Nadmiar węglowodanów może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak otyłość, cukrzyca czy problemy z układem moczowym.

Podsumowanie

Analiza składu karmy może wydawać się skomplikowana, ale jest to ważny krok w wyborze odpowiedniego pożywienia dla Twojego kota. Pamiętaj, że najważniejsze jest, aby karma była wysokiej jakości, zawierała dużo mięsa i miała niewielką ilość węglowodanów.

WSZYSTKIE specjalne przypadki kotów chorych/wymagających specjalnych diet powinny być konsultowane z Lekarzem Weterynarii (specjalistą z danej dziedziny chorób) oraz Zoodietetykiem. 

Dlaczego wilgotność karmy jest tak ważna?

Koty są potomkami dzikich zwierząt, które większość potrzebnej wody czerpały z pożywienia. Dlatego też, naturalne ofiary kotów mają wysoką zawartość wody – około 80%.

Dlaczego sucha karma może prowadzić do odwodnienia?

Sucha karma zawiera zaledwie kilka procent wody. To znacznie mniej niż potrzebuje organizm kota. Stałe odwodnienie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak choroby nerek.

Jak zapewnić kotu odpowiednie nawodnienie?

• Wybieraj karmy mokre: Karmy mokre zawierają dużo więcej wody niż suche, co pomaga utrzymać odpowiednie nawodnienie organizmu.
• Dolewaj wodę do karmy: podając karmę mokrą możesz dodać do niej trochę wody, aby zwiększyć jej wilgotność.
• Zawsze miej świeżą wodę: Pamiętaj, aby zapewnić kotu stały dostęp do czystej, świeżej wody.

Jak obliczyć zapotrzebowanie na wodę?

Chociaż dokładne obliczenia mogą wydawać się skomplikowane, warto pamiętać, że kot powinien wypić około 35-60 ml wody na kilogram masy ciała dziennie. Możesz to zrobić, dodając wodę do karmy lub podając kotu dodatkową miskę z wodą.

Przykład:

Jeśli masz 5-kilogramowego kota, to jego dzienne zapotrzebowanie na wodę wynosi około 175-300 ml. Jeśli podajesz mu karmę mokrą, która pokrywa część tego zapotrzebowania, możesz zmniejszyć ilość dodatkowej wody.

Jak obliczyć ilość wody w karmie? Załóżmy, że podajemy 300g karmy dziennie o poziomie 80% wilgotności.

80% z 300g = 240ml (woda spożywana wraz z pożywieniem)

Ilość zapotrzebowania – ilość spożywanej wody = zapotrzebowanie, które powinniśmy pokryć dodatkowo, np. dolewając wodę do karmy.

Ważne:

• Indywidualne potrzeby: Każdy kot ma nieco inne potrzeby. Obliczenia są jedynie wytycznymi.
• Obserwuj swojego kota: Jeśli zauważysz, że Twój kot pije mniej wody niż zwykle, skonsultuj się z weterynarzem.
• Regularnie zmieniaj wodę: Codziennie wymieniaj wodę w misce, aby była zawsze świeża i czysta.

Na koniec porównajmy sobie dokładnie kilka karm.

Cats Plate Beef – karma mokra dla kota z mięsa wołowego

SKŁAD: mięso wołowe 78%, serca i żołądki z indyka 10%, wątroba z indyka 6%, olej Omega3 z łososia 2%, węglan wapnia, drożdże piwne, algi, agar, czystek.

SKŁADNIKI ANALITYCZNE: białko 14%, tłuszcz 5,6% w tym kwasy tłuszczowe nasycone 2,9%, węglowodany 1,1%, włókno surowe 0,2%, materia nieorganiczna (popiół surowy) 1,4%, wilgotność 77,7%, wartość energetyczna w 100g 110 kcal, P: 90mg (0,09%), Ca: 120mg (0,12%) na 1 kg karmy

Skład dokładnie mówi nam co jest w środku, mamy również podany używany zagęstnik (tak, zagęszczacze są w praktycznie każdej karmie, dobrze jak wiemy czego się spodziewać).

Super, że mamy olej rybny Omega3, nie roślinny, z którego kot by nic nie wyciągnął.

Skład analityczny – przeliczenie na suchą masę -> Sucha masa

100% – wilgotność 77,7% = 22,3%

Węglowodany -> Zaczynamy od mokrej masy

100% – wilgotność 77,7% – białko 14% – tłuszcz 5,6% – włókno surowe 0,2% – popiół surowy 1,4% = 1,1%

mokra masa 1,1% : sucha masa 22,3% x100 = 4,93% węglowodanów

Fosfor: fosfor 0,09% : sucha masa 22,3% x100 = 0,4%

Białko: białko 14% : sucha masa 22,3% x100 = 62,78%

Tłuszcz: tłuszcz 5,6% : sucha masa 22,3% x100 = 25,11%

Mjamjam Kangur – karma mokra monobiałkowa dla kota z kangura

SKŁAD: Mięso kangura, serce, wątroba, płuca, nerki (71%), rosół (28%), Minerały (0,5%), Skorupki jajek (0,5%)

SKŁADNIKI ANALITYCZNE: 11,5% surowego białka, 4,5% zawartości tłuszczu, 2,0% popiołu surowego, 0,4% włókna surowego, 79,0% wilgoci, 0,25% wapnia, 0,2% fosforu, 0,15% potasu, 0,12% sodu

Skład nie mówi nam dokładnych ilości mięsa i danego podrobu, niemniej jednak zgodnie z przepisami skład musi być wymieniony od najwyżej wartości % do najmniejszej wartości %.

Więc możemy założyć, że z tych 71% / 5 pozycji = 14,2 (gdyby było ich po równo), czyli minimum 14% to mięso mięśniowe, ale może go też być 30%, 60% – warto zapytać producenta, czy jest np. minimalny % niezależny od partii produkcyjnej.

Skład analityczny – przeliczenie na suchą masę -> Sucha masa

100% – wilgotność 79% = 21%

Węglowodany -> Zaczynamy od mokrej masy

100% – wilgotność 79% – białko 11,5% – tłuszcz 4,5% – włókno surowe 0,4% – popiół surowy 2% = 2,6%

mokra masa 2,6% : sucha masa 21% x100 = 12,3% węglowodanów

Fosfor: fosfor 0,2% : sucha masa 21% x100 = 0,95%

Białko: białko 11,5% : sucha masa 21% x100 = 54,76%

Tłuszcz: tłuszcz 4,5% : sucha masa 21% x100 = 21,42%

Lucky You – karma mokra monobiałkowa dla kota z owcy

SKŁAD: owca 65% (w tym mięso mięśniowe, płuca, serce i wątroba), bulion z owcy 31,4%, topinambur 1,5%, malina 1%, minerały 1%, mączka z pestek granatu 0,1%.

SKŁADNIKI ANALITYCZNE: białko surowe 9%, zawartość tłuszczu 4,5%, popiół surowy 1,9%, włókno surowe 0,2%, wilgotność 78,5%.

Skład wygląda obiecująco, widzimy mięso i podroby, zgodnie z przepisami skład musi być rozpisany od najwyżej wartości % do najmniejszej wartości %.

Więc możemy założyć, że z tych 65% / 4 pozycji = 16,25 (gdyby było ich po równo), czyli minimum 16% to mięso mięśniowe, ale może go też być 30%, 60% – warto zapytać producenta, czy jest np. minimalny % niezależny od partii produkcyjnej.

Skład analityczny – przeliczenie na suchą masę -> Sucha masa

100% – wilgotność 78,5% = 21,5%

Węglowodany -> Zaczynamy od mokrej masy

100% – wilgotność 78,5% – białko 9% – tłuszcz 4,5% – włókno surowe 0,2% – popiół surowy 1,9% = 5,9%

mokra masa 5,9% : sucha masa 21,5% x100 = 27,44% węglowodanów

Fosfor: brak informacji od producenta

Białko: białko 9% : sucha masa 21,5% x100 = 41,86%

Tłuszcz: tłuszcz 4,5% : sucha masa 21,5% x100 = 20,93%

Podsumowanie.

Pamiętaj, że zdrowie Twojego kota jest w Twoich rękach. Odpowiednio dobrana dieta to fundament dobrego samopoczucia Twojego pupila.

Podsumowując, warto pamiętać:

• Koty są mięsożercami: Ich organizm jest przystosowany do trawienia mięsa, a nie roślin.
• Wilgotność ma znaczenie: Wysoka wilgotność karmy pomaga utrzymać odpowiednie nawodnienie organizmu.
• Czytaj etykiety: Zwracaj uwagę na skład karmy, ilość mięsa i zawartość węglowodanów.
• Obliczaj zapotrzebowanie: Dzięki prostym obliczeniom możesz określić, ile kalorii i wody potrzebuje Twój kot.
• Konsultuj się z weterynarzem: Jeśli masz wątpliwości co do diety swojego kota, zawsze skonsultuj się ze specjalistą.

Dbając o dietę swojego kota, zapewniasz mu długie i zdrowe życie.

Dodatkowe wskazówki:

• Pamiętaj o różnorodności: Nawet jeśli wybierzesz jedną ulubioną karmę, warto co jakiś czas ją zmieniać, aby dostarczyć kotu różnorodnych składników odżywczych.
• Obserwuj swojego kota: Zwracaj uwagę na apetyt, wagę i ogólną kondycję Twojego pupila.
• Dostosuj dietę do wieku i stanu zdrowia: Potrzeby żywieniowe kociąt, kotów dorosłych i seniorów różnią się.

Unikaj w karmach:

1. Zbóż (pszenica, ryż, soja…).
2. Cukrów i substancji słodzących.
3. Produktów pochodzenia zwierzęcego.
4. Produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.
5. Produktów pochodzenia roślinnego.
6. Produktów ubocznych pochodzenia roślinnego.

Bibliografia:

• Döring, B., & Schulz, A. (2019). Effects of Differing Proportions of Dietary Macronutrients on the Digestibility and Postprandial Endocrine Responses in Domestic Cats (Felis Catus). Journal of Applied Animal Nutrition, 8(2), 121-130.
• Randolph, J. E., et al. (2013). Influence of Dietary Protein and Fiber on Gastrointestinal Microbiota and Short-Chain Fatty Acid Production in Cats. Journal of Veterinary Internal Medicine, 27(1), 114-121.
• Nowicka-Bożek, M. (2023). Kot jako mięsożerca – co to oznacza dla lekarza weterynarii? [The Cat as a Carnivore – What Does It Mean for a Veterinarian?] Magwet.pl [online] 19858.
• Feline Nutrition. Diet, Kidney Disease and the Urinary Tract.
• Feline Nutrition. Crystals, Raw Diets and Water.
• Feline Nutrition. Answers: What Dry Food Does to Your Cat’s Gut.
• Frontiers in Veterinary Science. Gut Microbiota and Feline Lower Urinary Tract Disease.
• S. Food and Drug Administration. FDA Alert: Certain Lots of Sportmix Pet Food Recalled Due to Potentially Fatal Levels of Aflatoxin.
• Truth About Pet Food. Aflatoxins & Pets.