Karmy weterynaryjne – co o nich wiemy?

Mity i nieporozumienia otaczające karmy weterynaryjne tworzą gęstą mgłę wątpliwości. Złożoność tej tematyki, obejmująca skład, skuteczność, wskazania do stosowania i regulacje prawne, sprawia, że opinie na temat tych produktów są często podzielone zarówno wśród specjalistów, jak i opiekunów zwierząt.

Od przekonania o ich niezbędności w leczeniu wielu schorzeń po postrzeganie jako czysty chwyt marketingowy, spektrum poglądów jest niezwykle szerokie. Jak zatem odróżnić fakt od fikcji?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, kluczowe jest zrozumienie subtelnych różnic między pojęciami „karmy weterynaryjne” a „karmy dietetyczne”. Obecne regulacje prawne pozostawiają wiele do życzenia w zakresie precyzyjnej definicji tych terminów. Brak jasnych wytycznych pozwala producentom na dowolną interpretację, co prowadzi do sytuacji, w której praktycznie każdy produkt może zostać zaklasyfikowany jako „weterynaryjny”, wprowadzając konsumentów w poważne błędy.

Karmy dietetyczne – precyzyjne regulacje.

W odróżnieniu od nieprecyzyjnego pojęcia „karmy weterynaryjne”, karmy dietetyczne podlegają ścisłym regulacjom prawnym, określonym w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/354. Zgodnie z tym dokumentem, karmy dietetyczne to specjalistyczne produkty żywieniowe, które dzięki unikalnemu składowi lub sposobowi produkcji są przeznaczone do zaspokajania konkretnych potrzeb zdrowotnych zwierząt.

Ważne jest podkreślenie, że karmy dietetyczne nie są lekami. Ich rola polega na wspieraniu zdrowia i dobrego samopoczucia zwierząt z określonymi schorzeniami, a nie na leczeniu chorób. Ta różnica jest kluczowa i znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach prawa farmaceutycznego, które precyzyjnie definiują pojęcie „paszy leczniczej”.

Europejska Federacja Przemysłu Żywieniowego Zwierząt Domowych (FEDIAF) w swoim Kodeksie Dobrej Praktyki Znakowania Karmy Dla Zwierząt Domowych jasno wskazuje, że należy unikać na opakowaniach karm dietetycznych wszelkich sformułowań sugerujących działanie lecznicze, takich jak „leczy”, „uzdrawia” czy „zapobiega chorobie”.

W praktyce, większość karm określanych jako „weterynaryjne” to tak naprawdę karmy dietetyczne. Jednak nie wszystkie karmy pełnoporcjowe mogą nosić tę nazwę. Aby karma mogła być sklasyfikowana jako dietetyczna, jej przeznaczenie musi być wpisane do wykazu planowanych zastosowań określonych w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/354.

Dla psów i kotów wykaz ten obejmuje między innymi:

• Wspomaganie funkcji nerek w przypadku ich chronicznej niewydolności.
• Regulację poziomu glukozy u zwierząt z cukrzycą.
• Obniżanie nietolerancji pokarmowych.
• Wspomaganie trawienia u zwierząt z problemami żołądkowo-jelitowymi.
• Redukcję nadwagi.
• Wspomaganie funkcji skóry i sierści.

Karmy weterynaryjne – luki w regulacjach dotyczących karm dla zwierząt.

Obecne przepisy prawne dotyczące żywienia zwierząt domowych pozostawiają wiele do życzenia, szczególnie w obszarze karm przeznaczonych dla zwierząt z określonymi potrzebami zdrowotnymi. Chociaż karmy dietetyczne są ściśle regulowane, to już produkty takie jak karmy dla zwierząt starszych, kastrowanych, czy też cierpiących na choroby nowotworowe, nie mają jasno określonej ram prawnych.

Etykieta „karma weterynaryjna” często pojawia się na takich produktach, jednak nie gwarantuje ona spełnienia określonych standardów jakości i bezpieczeństwa. Brak szczegółowych wymogów dotyczących składu i działania tych karm sprawia, że konsumenci mają ograniczoną możliwość dokonania świadomego wyboru.

Dla karm dietetycznych przepisy wymagają podania na etykiecie szczegółowych informacji: zalecanego czasu stosowania, wskazania do konsultacji z lekarzem weterynarii oraz dokładnego składu odżywczego. Niestety, te wytyczne są często zbyt ogólnikowe, co prowadzi do różnic w jakości produktów oznaczonych jako „dietetyczne”.

Pułapki karm „gastrointestinal” – przykład braku precyzji.

Dobrym przykładem braku precyzyjnych regulacji dotyczących karm dla zwierząt są produkty oznaczone jako „gastrointestinal”. Te karmy, przeznaczone dla zwierząt z problemami żołądkowo-jelitowymi, powinny teoretycznie spełniać określone kryteria, takie jak wysoka strawność białka i tłuszczu oraz odpowiednia zawartość włókna.

Problem polega na tym, że brak szczegółowych wytycznych pozwala producentom na dużą dowolność w formułowaniu tych karm. W efekcie, na rynku dostępne są produkty o bardzo zróżnicowanym składzie, co wprowadza w błąd zarówno właścicieli zwierząt, jak i lekarzy weterynarii.

Przykładowo, karmy „gastrointestinal” dla psów mogą różnić się zawartością tłuszczu nawet o 20%, co oznacza, że jedna karma może być niskotłuszczowa, a inna – wysoko tłuszczowa. To pokazuje, że określenie „gastrointestinal” nie jest synonimem „niskotłuszczowy”, jak mogłoby się wydawać.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku karm „hepatic” przeznaczonych dla zwierząt z chorobami wątroby. Te karmy powinny mieć obniżoną zawartość białka, jednak często zawierają duże ilości tłuszczu, co może być szkodliwe dla wątroby. W rezultacie, podawanie takiej karmy zwierzęciu bez zaawansowanej choroby wątroby może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Dlaczego takie sytuacje mają miejsce?

• Brak precyzyjnych regulacji: Brak szczegółowych wytycznych dotyczących składu karm pozwala producentom na dowolną interpretację wymagań.
• Złożoność chorób: Choroby zwierząt są bardzo zróżnicowane, a potrzeby żywieniowe mogą się znacznie różnić nawet w obrębie jednej choroby.
• Często zmieniająca się wiedza naukowa: Wymagania żywieniowe zwierząt mogą się zmieniać wraz z postępem badań naukowych.

Jakie są konsekwencje takiej sytuacji?

• Utrudniony wybór dla właścicieli zwierząt: Brak jasnych kryteriów utrudnia ocenę jakości i skuteczności różnych produktów.
• Ryzyko błędnej diagnozy: Różnice w składzie karm mogą prowadzić do błędnych interpretacji wyników badań i opóźnienia w postawieniu prawidłowej diagnozy.
• Niewystarczająca skuteczność leczenia: Nieodpowiednio dobrana karma może ograniczyć skuteczność leczenia lub pogorszyć stan zdrowia zwierzęcia.

Czy karmy „odchudzające” rzeczywiście odchudzają?

Badania przeprowadzone na rynku brazylijskim wykazały, że wiele karm przeznaczonych do odchudzania psów nie spełnia deklarowanych norm żywieniowych. Nawet po niewielkiej redukcji kaloryczności, większość tych karm wykazywała niedobory kluczowych składników mineralnych, takich jak wapń, magnez czy potas, a także białka i tłuszczu.

Dlaczego tak się dzieje?

• Braki w regulacjach: Podobnie jak w przypadku innych rodzajów karm, brakuje precyzyjnych wytycznych dotyczących składu karm odchudzających.
• Złożoność procesu odchudzania: Odchudzanie wymaga nie tylko ograniczenia kalorii, ale także zapewnienia odpowiedniej podaży wszystkich niezbędnych składników odżywczych.
• Różnice między poszczególnymi karmami: Nawet karmy o podobnym przeznaczeniu mogą znacząco różnić się składem i jakością.

Co to oznacza dla właścicieli zwierząt?

• Konieczność indywidualnego podejścia: Każde zwierzę ma inne potrzeby żywieniowe, dlatego wybór karmy odchudzającej powinien być zawsze konsultowany z lekarzem weterynarii oraz zoodietetykiem.
• Weryfikacja składu: Przed zakupem karmy warto dokładnie przeanalizować jej skład i porównać go z zaleceniami dla naszego podopiecznego.
• Świadomość ograniczeń: Karmy dietetyczne nie są magicznym rozwiązaniem wszystkich problemów zdrowotnych. Ich stosowanie powinno być połączone z odpowiednią aktywnością fizyczną i regularnymi kontrolami weterynaryjnymi.

Podsumowanie:

Stosowanie karm weterynaryjnych i dietetycznych wymaga wiedzy i ostrożności. Należy pamiętać, że:

• Karmy dietetyczne nie zastąpią leczenia: Są one jedynie wsparciem w leczeniu określonych schorzeń.
• Skład karm może się znacznie różnić: Nawet karmy o podobnym przeznaczeniu mogą mieć zupełnie inny skład.
• Indywidualne podejście jest kluczowe: Każdy zwierzak ma inne potrzeby, dlatego wybór karmy powinien być dostosowany do jego konkretnych wymagań.

Aby zapewnić swojemu podopiecznemu optymalną opiekę żywieniową, warto:

• Konsultować się z lekarzem weterynarii oraz zoodietetykiem: Lekarz pomoże w weryfikacji zdrowia oraz potrzeb, a zoodietetyk pomoże dobrać odpowiednie żywienie i ustalić indywidualny plan żywieniowy.
• Czytać etykiety: Zwracać uwagę na skład karmy, jej przeznaczenie i zalecenia producenta.
• Szukać informacji: Korzystać z wiarygodnych źródeł informacji na temat żywienia zwierząt.

Pamiętaj, że zdrowie Twojego pupila zależy w dużej mierze od tego, co je.

Bibliografia:

1. Rodrigo F.G. Olivindo, Rafael V.A. Zafalon, Fabio Alves Teixeira, Thiago Henrique Annibale Vendramini., Vivian Pedrinelli., Márcio Antônio Brunetto (2022), Evaluation of the nutrients supplied by veterinary diets commercialized in Brazil for obese dogs undergoing a weight loss program, „Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition” 106(2), 355-367, https://doi.org/10.1111/jpn.13689.
2. National Research Council (2006), Nutrient Requirements of Dogs and Cats, Waszyngton: The National Academies Press, https://doi.org/10.17226/10668.
3. FEDIAF (The European Pet Food Industry Federation) (2021), Nutritional Guidelines For Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs, Bruksela, FEDIAF, https://fediaf.org/images/FEDIAF_Nutritional_Guidelines_2021_Update_141021.pdf.
4. Rozporządzenie Komisji (UE) 2020/354 z dnia 4 marca 2020 r. ustanawiające wykaz planowanych zastosowań pasz przeznaczonych do szczególnych potrzeb żywieniowych (Dz. Urz. UE L 67 z 5.03.2020 r.), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32020R0354.
5. Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach ((Dz .U. z 2006 r. Nr 137, poz. 984).
6. Rozporządzenie Komisji (UE) 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz (Dz. Urz. UE L 229), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009R0767.